SpaceX birinchi marta Starship kemasini Mechazilla manipulyatorlari bilan ushladi

TURAN.NEWS tahririyati 2 daqiqa oʻqish

Starshipʼning 15-sinov uchishida kema Starbase uchish maydoniga qaytdi va Mechazilla minorasining «qoʻllari» bilan ushlandi. Avval bunday usulda faqat Super Heavy tezlatgichi qaytarilgan edi.

SpaceX birinchi marta Starship kemasini Mechazilla manipulyatorlari bilan ushladi
Foto: Jenny Hautmann / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

SpaceX Starship raketasining oʻn beshinchi sinov uchishini yakunladi. Orbitada taxminan 22,5 soat boʻlib, Yer atrofida 14 marta aylangan kema uchish maydoniga qaytdi va birinchi marta Mechazilla manipulyatorlari bilan ushlandi. Bu Moskva vaqti bilan 15-noyabr kuni soat 00:20 atrofida sodir boʻldi.

Uchirish va tezlatgich ishi

Raketa 2026-yil 14-noyabr kuni Moskva vaqti bilan soat 1:47 da Texasdagi Boka-Chika hududidan uchirildi, bu yerda Starbase maydoni joylashgan. Super Heavy tezlatgichining barcha 33 ta dvigateli ishga tushdi, pogʻonalar esa hech qanday eʼtirozsiz ajraldi. Kosmodromga qaytish uchun, dastlab rejalashtirilganidek, tezlatgich 32 ta dvigatelni qayta yoqdi.

Bu safar Super Heavyʼni ushlab boʻlmadi. Manba maʼlumotiga koʻra, yoqilgʻi yetishmagani sababli qaytish manevrini toʻgʻri bajarib boʻlmadi. Ilon Mask dvigatellarning quvvati yetmaganini ham tilga oldi va samaraliroq qurilmalar allaqachon «ishlab chiqarilmoqda va sinovdan oʻtkazilmoqda», deb taʼkidladi. Boshqaruv va navigatsiya tizimi tezlatgichni avtomatik tarzda Meksika koʻrfaziga yoʻnaltirdi. U yakuniy tormozlanishni bajardi, shundan soʻng uchishni tugatish tizimi ishga tushdi.

Orbita va kemaning qaytishi

Starship kemasi orbitaga muvaffaqiyatli chiqdi va u yerga uchinchi avlodga mansub 26 ta Starlink sunʼiy yoʻldoshini olib bordi. Kompaniya ularning har biri bilan aloqa oʻrnatdi. Yana uchta apparatga kameralar toʻplami oʻrnatildi, bu kemaning issiqlikdan himoya qalqonlari holatini qoʻnishdan oldin baholash uchun kerak edi.

14 aylanishni tugatgach, Starship kosmodrom tomon yoʻl oldi va tik holatga oʻtdi. Soʻng uni Mechazilla «panjalari» ushlab oldi. Mask Mechazilla minorasidan olingan kadrlarni va pastdan koʻrinishni eʼlon qildi.

Shu lahzagacha boʻlgan yoʻl

Starship — balandligi taxminan 120 metr boʻlgan juda ogʻir raketa. Hozircha undan balandi yoʻq. U Super Heavy tezlatgichi va Starship kemasidan iborat boʻlib, Oy va Marsga kelajakdagi missiyalar uchun ishlab chiqilmoqda.

  • 2023-yil aprelidagi birinchi uchish apparatning majburan portlatilishi bilan tugadi. Ikkinchisida uchishni toʻxtatish tizimini ishlatishga toʻgʻri keldi.
  • Uchinchi uchishda ikkinchi pogʻona atmosferaga qayta kira oldi. Toʻrtinchisida ikkala pogʻona Yerga qaytarildi.
  • Beshinchisida tezlatgich birinchi marta Mechazilla manipulyatori bilan ushlandi. Oltinchisida kosmosda ikkinchi pogʻona dvigateli qayta yoqildi.
  • Yettinchisida kemaning bir qism dvigatellari ishdan chiqdi va u halokatga uchradi. Sakkizinchisida kema parchalanib ketdi, biroq birinchi pogʻona qaytarilib, ushlandi.
  • Toʻqqizinchisida yoqilgʻi sizib chiqdi va aloqa uzildi, ammo tezlatgich birinchi marta qayta ishlatildi. Oʻninchi va oʻn birinchisida kema kosmosda sunʼiy yoʻldoshlarning maketlarini joylashtirib, atmosferaga qaytdi.
  • Oʻn ikkinchisida maketlardan tashqari, kosmosdan translyatsiya qilish uchun moslashtirilgan ikkita sunʼiy yoʻldosh joylashtirildi. Oʻn uchinchisi SpaceX tarixidagi kemaning «eng yumshoq choʻkishi» bilan eʼtirof etildi. Oʻn toʻrtinchisi birinchi orbital uchish boʻldi.

Oʻn beshinchi uchish bu roʻyxatga yangi voqeani qoʻshdi: birinchi marta tezlatgich emas, aynan kema ushlandi.

Manba: vc.ru
TURAN.NEWS Telegramda Markaziy Osiyo yangiliklari eʼlon qilinishi bilanoq.
Obuna boʻlish