12-noyabr kuni Nvidia Jensen Xuang bosh direktor, prezident va direktorlar kengashi aʼzosi lavozimlarini tark etayotganini maʼlum qildi. Kompaniyani vaqtincha vitse-prezident va moliya direktori Kolett Kress boshqaradi, u avvalgi lavozimini ham saqlab qoladi. Doimiy rahbarni ichki va tashqi nomzodlar orasidan izlash davom etmoqda. Rasmiy xabarda ketish sababi koʻrsatilmagan.
Mojaro qanday rivojlandi
Hammasi Xuangning nikohdan tashqari munosabatlari haqidagi xabarlardan boshlandi. Gap uning bir ismli, Xitoy fuqarosi Elis Xuang haqida ketmoqda. U 2023-yil martidan beri Singapurdagi Megaspeed kompaniyasini nazorat qilgan. Megaspeed — bulut xizmatlari provayderi va Nvidia chiplarining Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng yirik xaridori. Hozir u bu kompaniyada ishlamaydi.
29-oktabr kuni The New York Times Elis Xuangni AQSh maxsus xizmatlari Xitoy razvedkasining agenti deb hisoblashini yozdi. Gazeta maʼlumotlariga koʻra, ishga jalb qilish haqidagi maʼlumotlar 2026-yil bahorida AQSh amaldorlari orasida tarqalgan memorandumda keltirilgan. Operatsiyaning maqsadi, daʼvo qilinishicha, Xuang va sunʼiy intellekt chiplari haqida axborot olish hamda, ehtimol, Nvidia Xitoyga eng kuchli tezlatgichlarni sotish huquqiga erishishi uchun kompaniyaga taʼsir oʻtkazish boʻlgan. Pekin bu xabarlarni tuhmat deb atadi. Megaspeed tekshiruvlar buzilishlarni aniqlamaganini bildirdi, Nvidia esa Xitoyga qonunga xilof yetkazib berishlarni topmadi.
8-noyabr kuni Xuang xodimlarga xat yozib, xotiniga xiyonat qilganini aytdi va bunga oqlov yoʻqligini tan oldi. Shu kuni kompaniya tashqi yuristlar ishtirokida mustaqil tergov boshladi, direktorlar kengashi esa unga ishonch bildirdi. Toʻrt kundan keyin isteʼfo eʼlon qilindi. AQSh prezidenti Donald Tramp Xuang unga Elis Xuangning razvedka bilan mumkin boʻlgan aloqasidan bexabar ekanini aytganini, bu ish bilan esa FBI shugʻullanayotganini bildirdi.
Bu bozor uchun nega muhim
IDC baholashicha, sunʼiy intellekt maʼlumotlarni qayta ishlash markazlari uchun chiplar bozorining taxminan 81 foizi Nvidia ulushiga toʻgʻri keladi. 2026 moliya yilida tushum 65 foizga oshib, 215,9 mlrd dollarga yetdi, uning qariyb 90 foizini maʼlumotlarni qayta ishlash markazlari keltirgan. Kompaniya mijozlarini ham moliyalashtiradi: CoreWeaveʼga 2 mlrd dollar kiritgan va 6,3 mlrd dollarlik kelishuv asosida uning sotilmagan quvvatlarini sotib olishni zimmasiga olgan, OpenAIʼga esa jalb qilgan 110 mlrd dollardan 30 mlrd dollarni investitsiya qilgan.
Morningstar tahlilchisi Brayan Kolello isteʼfodan oldinroq shunday degan edi: yirik texnologiya kompaniyalari chiplar xaridini keskin qisqartirishi dargumon, ammo Xuangning shaxsiy ishtirokisiz sunʼiy intellekt infratuzilmasi uchun kapital jalb qilish qiyinroq va qimmatroq boʻlib qolishi mumkin. Nvidia investitsiya kelishuvlari bekor qilingani haqida xabar bermagan.
Oʻrinbosar kim boʻlishi mumkin
Tramp Apple kompaniyasining sobiq rahbari Tim Kukning nomzodini taklif qildi: «Afsona afsonaning oʻrnini egallaydi!». Inc sharhlovchisi Jeyson Aten buni dargumon deb hisoblaydi. Koʻproq boshqa nomlar tilga olinmoqda:
- Iyen Bak — Nvidia vitse-prezidenti, CUDA yaratuvchilaridan biri;
- Kolett Kress — vaqtinchalik bosh direktor va 2013-yildan beri moliya direktori;
- Rene Xaas — Arm rahbari, ilgari yetti yil Nvidiaʼda ishlagan;
- Joni Srudji — Appleʼning apparat taʼminoti boʻyicha direktori.
Xuangning keyingi taqdiri
Isteʼfo ayblovlar isbotlangan degani emas. AQSh bosh prokurori Todd Blansh Adliya vazirligi Elis Xuang josus boʻlgan-boʻlmaganini hozircha aniqlamaganini bildirdi. Aksiyadorlar Nvidia va Xuangga qarshi jamoaviy daʼvolar kiritib, kompaniya xavflar haqidagi axborotni yashirgan, deb taʼkidlamoqda; sud buzilishlarni aniqlagani yoʻq. Vakillar palatasining uchta qoʻmitasi Xuangni yopiq suhbatga chaqirdi. U 3,56 foiz ulush bilan eng yirik xususiy aksiyador boʻlib qolmoqda, biroq imtiyozli aksiyalarsiz va direktorlar kengashidagi oʻrnisiz.