Oʻzbekistonda dorilarni retseptsiz sotiladigan toifaga oʻtkazish qoidalari oʻzgartirildi. Oʻzgarishlar 2026-yil 12-noyabrda Adliya vazirligi tomonidan roʻyxatdan oʻtkazildi. Ular rasmiy eʼlon qilinganidan keyin uch oy oʻtib kuchga kiradi.
Qaysi dorilarni retseptsiz sotish mumkin boʻladi
Yangilangan tartibga koʻra, inson shifokor doimiy nazoratisiz mustaqil va xavfsiz qabul qila oladigan dorilarni retseptsiz sotishga ruxsat beriladi.
Dori vositasini baholashda bir nechta omil inobatga olinadi:
- yoʻriqnoma xaridorlar uchun qanchalik tushunarli ekani;
- dorini suiisteʼmol qilish xavfi bor-yoʻqligi;
- dori bozorga chiqarilgach, xavfsizlik nazorati qanday natija bergani;
- Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti tan olgan xorijiy nazorat organlarining tajribasi, agar ular dorini allaqachon retseptsiz sotiladigan toifaga kiritgan boʻlsa.
Ikki va undan ortiq faol moddadan iborat kombinatsiyalangan dorilar ham retseptsiz sotiladigan boʻlishi mumkin. Bunda mutaxassislar har bir komponent qanday foyda berishini va ularning birgalikdagi taʼsiri qanchalik samarali ekanini tekshirishi lozim. Bundan tashqari, moddalar bir-biriga qanday taʼsir qilishi va dozani oshirib yuborish xavfi bor-yoʻqligi ham baholanadi.
Qayta arizalar va toifani qayta koʻrib chiqish
Qayta murojaat qilish tartibi oʻzgardi. Dorini retseptsiz sotiladigan toifaga oʻtkazish rad etilgan boʻlsa, ariza beruvchi yana ariza topshirishi mumkin. Buning uchun rad etish sabablarini bartaraf etish yoki xavfsizlik va samaradorlikka oid yangi maʼlumotlar taqdim etish kerak. Ilgari qayta murojaat qilishga uch yillik cheklov amal qilgan.
Vakolatli organ dori roʻyxatdan oʻtkazilganidan keyin ham uning toifasini qayta koʻrib chiqish imkoniga ega boʻldi. Buning asosi xavfsizlik va samaradorlikka oid yangi maʼlumotlar, farmakonazorat va bozorga chiqqandan keyingi nazorat natijalari, shuningdek qonunchilikdagi oʻzgarishlar boʻlishi mumkin.
Bu nimani anglatadi
Ishlab chiqaruvchilar va dori import qiladigan kompaniyalar uchun uch yillik cheklov bekor qilinadi: rad etish sabablari bartaraf etilsa, ariza qayta topshirilishi mumkin. Xaridorlar uchun retseptsiz sotiladigan dorilar roʻyxati vaqt oʻtishi bilan oʻzgarishi mumkin, bunda u kengayishi ham, roʻyxatdan oʻtgan dorilar toifasi qayta koʻrib chiqilishi ham mumkin.
Bundan tashqari, dorilarni sotish, saqlash va yetkazib berish qoidalari ham yangilanmoqda. Sogʻliqni saqlash vazirligi loyihasida retseptsiz dorilar va ayrim tibbiy buyumlarni internet orqali buyurtma qilish koʻzda tutilgan. Shuningdek, dorixonalar va kuryerlik xizmatlariga yangi talablar taklif etilmoqda.